الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
169
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
بحث در اينكه « فرشته » جسم لطيف است يا از مجردات بحث ديگرى است كه در نكات به خواست خدا به آن اشاره خواهد شد ، فعلا منظور آن است كه بدانيم بال و پر آنها وسيله فعاليت و حركت و قدرت است كه قرائن فوق براى اين هدف به قدر كافى گويا است ، همانگونه كه در بحث « عرش » و « كرسى » گفتيم اين دو كلمه گرچه به معنى تختهاى « پايه بلند » و « پايه كوتاه » است اما مسلما منظور از آن قدرت پروردگار در ابعاد مختلف جهان مىباشد . در حديثى از امام صادق ع آمده است : الملائكه لا ياكلون و لا يشربون و لا ينكحون ، و انما يعيشون بنسيم العرش : « فرشتگان نه غذا مىخورند و نه آب مىنوشند و نه ازدواج مىكنند ، آنها تنها با نسيم عرش زندهاند ! ؟ ( 1 ) و ( 2 ) . سومين سؤال اين است كه آيا جمله * ( يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ ما يَشاءُ ) * : « هر چه بخواهد بر آفرينش خود مىافزايد » اشاره به افزايش بال و پر فرشتگان است ، آن گونه كه بعضى از مفسران گفتهاند ؟ و يا معنى وسيعى دارد كه هم آن را شامل مىشود و هم ساير افزايشهايى كه در آفرينش موجودات صورت مىگيرد ؟ مطلق بودن جمله از يك سو ، و بعضى از روايات اسلامى كه در تفسير آيات فوق وارد شده از سوى ديگر نشان مىدهد كه معنى دوم مناسبتر است . از جمله در حديثى از پيامبر گرامى اسلام ص آمده است كه در تفسير اين جمله فرمود : هو الوجه الحسن ، و الصوت الحسن ، و الشعر الحسن : « منظور صورت زيبا ، و صداى زيبا ، و موى زيبا است » ! ( 3 ) .
--> ( 1 ) تفسير « على بن ابراهيم » طبق نقل نور الثقلين جلد 4 صفحه 349 . ( 2 ) و در باره معنى « عرش » به طور مشروح در جلد ششم صفحه 204 ( ذيل آيه 54 سوره اعراف ) بحث كردهايم . ( 3 ) « مجمع البيان » ذيل آيات مورد بحث ، « قرطبى » نيز در تفسيرش همين حديث را ذيل آيه مورد بحث آورده است .